کودکان باید دین‌شان را انتخاب کنند

کودکان باید دین‌شان را انتخاب کنند

نوشته ریچارد داوکینز

ترجمه امیر غلامی

 

اشاره: ریچارد داوکینز (Richard Dawkins) دانشمند زیست شناس برجسته و  استاد فهم عمومی علم در دانشگاه آکسفورد است. او ملحد و خداناباوری است که شدیداً پروژه‌ی تبلیغ خداناباوری را پی می‌گیرد و دور دنیا راه می‌افتد و بنیادگرایان مذهبی را گیر می‌آورد و با آن‌ها مصاحبه می‌کند و می‌کوشد دین را امری عقب‌افتاده، خطرناک و ضدّ بشر نشان دهد.

 

او مقالات و کتاب‌هایی هم در تبلیغ عقاید خود منتشر کرده است؛ کتاب‌هایی مانند «ژن خودخواه»، «ساعت‌ساز نابینا»، «صعود به قله‌ی ناممکن»، و «گسیختن رنگین کمان». آخرین کتاب او با عنوان «پندار خدا» که به‌صورت غیر رسمی هم به زبان فارسی ترجمه شده است را می‌توانید از اینجا دانلود کنید. اطلاعات بیشتر درباره‌ی داوکینز را می‌توانید از برخی نوشته‌ها و مطالب اخیر وبلاگ دوست خوبم (یاسر میردامادی) به‌دست آورید.

 

مطلبی که در ادامه می‌آید نامه‌ی سرگشاده‌ای از وی به وزیر کشور انگلستان است که در آن به نقد تأمین مالی مدارس مذهبی آن کشور پرداخته و به‌عبارت دیگر، با تربیت دینی رایج در آن کشور مخالفت کرده است. نقد این مطلب و مطالب مشابه را به خوانندگان این وبلاگ محوّل می‌کنم.

كاوشى در ريشه قرآنى واژه «تربيت» و پيامد معنايى آن

كاوشى در ريشه قرآنى واژه «تربيت» و پيامد معنايى آن

حسين مهدى‏زاده

مقدّمه

تعداد زيادى از كتاب‏هاى معتبر لغت در ذيل ريشه «ربّ» و كتاب‏هاى تفسير در ذيل سوره «حمد» واژه «ربّ العالمين» آورده‏اند كه «ربّ» با واژه تربيت مرتبط است، علاوه براين، برخى از كتاب‏هاى لغوى معتبر مانند لسان العرب و تاج العروس بعضى مشتقات واژه «تربيت» مانند «ربّب»، «تَرَبَّب»، «ربّى» و «تربّى» را به رغم اين‏كه از دو ريشه متفاوت «ربب» و «ربو» هستند. در كنار هم ذكر كرده‏اند.

با توجه به اين‏كه شكل فعلى واژه «تربيت» از ريشه «ربو» است و قرآن بدون ترديد، آخرين و كامل‏ترين كتاب تربيتى الهى است، ولى با اين وجود مشتقات تربيت از ريشه «ربّ» و «ربب» بيش‏تر از ريشه «ربو» در قرآن به كار رفته‏اند.

مشاهده واقعيت‏هاى مذكور باعث كنجكاوى و ايجاد پرسش‏هاى ذيل مى‏گردد:

اولاً، آيا بين واژه «ربّ» و ريشه «ربب» و كلمه تربيت از ريشه «ربو» همگرايى و همخوانى معنايى وجود دارد؟ ثانيا، بر فرض وجود رابطه معنايى بين آن دو، آيا منشأ اين رابطه، رابطه لغوى و لفظى بين آن‏هاست؛ اگر منشأ رابطه معنايى ياد شده وجود رابطه لغوى و لفظى است، چگونه مى‏توان همگرايى و همخوانى رابطه لغوى و لفظى دو واژه ربّ و تربيت را تبيين نمود؟

ثالثا، كدام يك از مشتقات واژه عربى «تربيت» در قرآن به عنوان يك كتاب تربيتى، كه به زبان عربى مبين نازل شده است، به كار رفته و اين مشتقات بيش‏تر از كدام ريشه لفظى هستند؟ و چرا؟

چون معمولاً هر كاوشى در پى پاسخ‏گويى به سؤال‏هاى پژوهشى مشخصى است، اين‏ها نيز برخى از مهم‏ترين پرسش‏هايى هستند كه مقاله حاضرتلاش‏نموده‏است‏به آن‏ها پاسخ دهد.

مفهوم‌شناسی درباب تربیت

مفهوم‌شناسی درباب تربیت

اشاره: تربيت اسلامي عنواني است كه استعمال فراوان يافته و براي نشان دادن طرح اسلام در ساختن و پرداختن انسان به كار مي رود. در بحث حاضر كه به كوشش دكتر خسرو باقري عضو محترم هئيت علمي دانشگاه تهران و به قصد تجزيه و تحليل مفاهيم، مطرح شده است، ابتدا عدم كفايت واژه تربيت در رساندن منظور فوق بيان مي شود، سپس با توسل به فرهنگ قرآن، كوشش شده است مفهومي بديل جايگزين گردد.

صحبت با خدا

صحبت با خدا

I dreamed I had an interview with God.

در رويا ديدم که با خدا حرف ميزنم

So you would like to interview me? God asked.

او از من پرسيد :آيا مايلي از من چيزي بپرسي؟

If you have the time? I said.

گفتم ....اگر وقت داشته باشيد....

تربیت دینی

 

استدلال حاميان تربيت دينى در مدارس

1- يكى از جنبه‏هاى مهم در سير زندگى انسان مذهب است. اين وجه ممتاز انسان از حيوان است كه مى‏تواند بر اساس مذهب اقدام به تعمق نمايد. در دنياى مادى كنونى انسان به شدت نيازمند مذهب است چرا كه، وى نمى‏تواند از طريق خوش گذرانى كه هيچ پايانى براى آن نيست‏به سعادت نايل شود.

 

2- در خوشگذرانى دنيوى تمايل به چيزهاى مادى افزايش مى‏يابد. در اين هنگام است كه بايد مذهب داراى جايگاهى در تربيت‏باشد; زيرا صرفا از طريق مذهب است كه انسان با بى‏محتوايى امور دنيوى آشنا مى‏شود. سلسله دروس از قبيل تاريخ، جغرافى، علوم، رياضيات و ديگر موضوعات علمى صرفا ما را قادر به رفع نيازهاى مادى مى‏كنند. اين موضوعات هرچند سبب رشد و پرورش ذهن مى‏شوند، اما همواره جنبه معنوى شخصيت انسان دور از دسترس آنهاست. تربيت دينى ترفيع دهنده همين شخصيت و ارزشهاى انسانى است.

 

3- امروزه ما به دليل فقدان احساسات صادقانه مذهبى دچار بسيارى از شرارتهاى اجتماعى شده‏ايم. اين شرارتها ريشه در تعصب، دشمنى، خودخواهى و غيره هم در سطح ملى و هم بين‏المللى دارد. در اين ميان تنها مذهب است كه به ما كمك مى‏كند تا اين شرارتها را ريشه‏كن كنيم.

 

4-   هرگز نبايد دين را صرفا يك احساس محدود و تنگ نظرانه تلقى كرد. از اين‏رو، تربيت دينى به معناى تربيت در يك دين خاص نيست، بلكه مراد از تربيت دينى تاكيد بر جوهره و عصاره اديان است. اگر مذهب در قالب احساس خالى از تعصب مطرح شود، آنگاه قادر به از ميان برداشتن تمام شرارتهاست. محدوده مدرسه جايى براى برگزارى آئينهاى مختلف نیست. به جاى تاكيد بر نقاط اختلاف بايد بر آرمانهاى اصلى كه مشترك بين تمام انسانهاست تاكيد شود. صرفاْ از اين طريق است كه تربيت دينى ثمر بخش مى‏شود.

 

5-   در دنياى متجدد استدلال علمى و مادى گرايانه بر همه چيز تفوق پيدا كرده است، به نحوى كه مردم در اكثر كشورهاى پيشرفته به دليل زياده‏طلبى در ثروت‏اندوزى دچار كشمكش‏هاى ناشى از دو جنگ جهانى شدند. اين كشمكشها چنان گسترش يافته است كه حتى زمان حال را نيز فرا گرفته است. واقعا اگر دين و سنت معنوى خود را رها كنيم و به دنبال اين كشورها برويم چه سرانجامى در انتظار ماست؟ پيروى از دين و آكنده شدن از اشتياق معنوى به هيچ وجه به معناى گرسنگى كشيدن و در انتظار مرگ به سر بردن نيست. بحثى در اين مطلب نيست كه ما بايد قبل از گام برداشتن در درجات عالى معنوى به جسم و بدن خود رسيدگى كنيم. امروزه، كشف تعادل بين معنويت و ماديت امرى ضرورى است و ما صرفا از طريق تربيت مى‏توانيم به اين تعادل دست پيدا كنيم. از اين جهت است كه تربيت‏بايد رنگ مذهب انسانى داشته باشد